Plaisio Blog

Η NASA γράφει ιστορία προσεδαφίζοντας το InSight στον Άρη

Μετά από ένα ταξίδι που διήρκεσε σχεδόν τους 7 μήνες ο ρομποτικός προσεδαφιστής της NASA, InSight προσεδαφίστηκε με επιτυχία τον Άρη, έστειλε την πρώτη του φωτογραφία και πλέον στόχος του είναι η μελέτη της γεωλογικής εξέλιξης του κόκκινου πλανήτη.

Αυτή ήταν η πρώτη προσεδάφιση της NASA στον πλανήτη Άρη από το 2012 όταν το Curiosity κατάφερε να προσεδαφιστεί στον κόκκινο πλανήτη ο οποίος θεωρείται ένας δύσκολος στόχος για προσεδαφίσεις με μόλις το 40% αυτών να έχουν επιτύχει μέχρι σήμερα.

Τα επτά λεπτά του τρόμου

Το InSight εκτοξεύτηκε στις 5 Μαϊου 2018 και έκανε ένα ταξίδι 484 εκατομμυρίων χιλιομέτρων με ταχύτητα 19.800 χλμ./ώρα για να φτάσει στον πλανήτη Άρη.

Η διαδικασία προσεδάφισης είχε διάρκεια επτά λεπτών τα οποία και ήταν τα κρισιμότερα της αποστολής μέχρι στιγμής και οι μηχανικοί της NASA αποκαλούν “τα επτά λεπτά του τρόμου” μιας και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής δεν έχουν τη δυνατότητα να επέμβουν παρά μόνο περιμένουν με μεγάλη αγωνία οι προγραμματισμένες κινήσεις του ρομποτικού σκάφους να πραγματοποιηθούν με επιτυχία και παράλληλα να μην προκύψει κάτι απρόοπτο.

Η πρώτη φωτογραφία που έστειλε το InSight με τη σκόνη από την προσεδάφιση να μην έχει καταλαγιάσει ακόμα.

Αμέσως μετά την προσεδάφιση του το InSight (Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport) έστειλε την πρώτη του φωτογραφία η οποία και ενθάρρυνε ολόκληρη την ομάδα μιας και φαίνεται το σημείο προσεδάφισης να είναι αρκετά καλό για τους σκοπούς της έρευνας.

Στη συνέχεια το InSight ξεκίνησε να ξεδιπλώνει τα ηλιακά πάνελ που διαθέτει με στόχο την τροφοδοσία του με ενέργεια μιας και οι μπαταρίες που ενσωματώνει επαρκούν χρονικά για τη λειτουργία του σε διάστημα μιας αρειανής ημέρας.

Επιπλέον ξεδίπλωσε το ρομποτικό βραχίονα του και η επιβεβαίωση ήρθε και οπτικά με καθυστέρηση λίγων ωρών από τους δορυφόρους Mars Odyssey και MRO οι οποίοι βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη Άρη και περνούσαν δύο φορές καθημερινά επάνω από το σημείο προσεδάφισης του InSight.

 

Η αποστολή

Το InSight έχει βάρος 358 κιλά και ύψος σχεδόν ένα μέτρο, έχει σχεδιαστεί ως τρίποδος στατικός γεωφυσικός ανιχνευτής και η προσεδάφιση του έγινε στην τεράστια πεδιάδα του Άρη, Elysium Planitia, μήκους 130 χιλιομέτρων και πλάτους 27 χιλιομέτρων η οποία βρίσκεται ελαφρά βορειότερα του αρειανού ισημερινού.

Στόχος του είναι η χαρτογράφηση της “καρδιάς” του πλανήτη μετά από χρονικό διάστημα περίπου τριών μηνών, απαραίτητο για να γίνουν οι δοκιμές αλλά και να τεθούν σε πλήρη λειτουργία τα επιστημονικά όργανα που διαθέτει το InSight.

Η αποστολή του InSight αναμένεται να τοποθετήσει έναν προσεδαφιστή ο οποίος θα ενσωματώνει σεισμόμετρο, αλλά και ένα διατρητικό μηχάνημα μέτρησης μεταφοράς θερμότητας το οποίο θα τοποθετηθεί στην επιφάνεια του πλανήτη και θα μελετήσει έτσι την πρώιμη γεωλογική εξέλιξη του.

Οι επιστήμονες από την αποστολή περιμένουν να μάθουν περισσότερα για τους πετρώδεις πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος όπως είναι η Γη, ο Άρης, ο Ερμής και η Αφροδίτη, αλλά και ο δορυφόρος μας η Σελήνη.

Στα θετικά για την αποστολή της NASA είναι πως οι αμμοθύελλες που σάρωναν τον Άρη για πολλούς μήνες έχουν πλέον καταλαγιάσει και η περιοχή που το InSight έχει προσεδαφιστεί δείχνει τόσο ήσυχη, όσο και αρκετά καθαρή από σκόνη.

 

Οι μικροδορυφόροι

Η NASA μαζί με το InSight έστειλε και τους πρώτους δύο πειραματικούς μικροδορυφόρους Mars Cube OneMarCO), οι οποίοι πετούσαν πίσω από το InSight και έρχονται σε μέγεθος χαρτοφύλακα και βάρος μόλις 13,5 κιλά ο κάθε ένας.

Στόχος είναι να λειτουργήσουν οι μικροδορυφόροι ως γρήγορος αναμεταδότης ραδιοσημάτων από το InSight προς τη Γη, εναλλακτικά των μεγάλων φορητών διαστημοσυσκευών οι οποίες βρίσκονται ήδη σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη Άρη εδώ και αρκετά χρόνια. Οι μικροδορυφόροι ήταν και η αιτία που η NASA γνώριζε μέσα σε λίγα λεπτά, αντί ωρών, την πορεία της προσεδάφισης.

 

Σχεδιασμός

Η αποστολή InSight έχει κοστίσει περίπου 1 δις δολάρια και σε αυτά κατά ποσοστό σχεδόν 20% έχουν επενδύσει οι Ευρωπαίοι.

H Lockheed Martin Space έχει κατασκευάσει το μεγαλύτερο τμήμα του InSight, ενώ οι αισθητήρες και ο σεισμογράφος που ενσωματώνει έχουν κατασκευαστεί από Βρετανούς και Γάλλους. Συγκεκριμένα το Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Μελετών της Γαλλίας CNES έφτιαξε το σεισμογραφικό όργανο SEISSeismic Experiment for Interior Structure, σε συνεργασία με τα βρετανικά πανεπιστήμια Imperial και Oxford. Σε αυτό συνέβαλαν και η Ελβετική πολυτεχνική σχολή ΕΤΗ, το Κέντρο Διαστημικής Έρευνας της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών και το Κέντρο Αστροβιολογίας της Ισπανίας.

Ειδικότερα ο σεισμογράφος του InSight είναι ο δεύτερος σε ουράνιο σώμα, μετά από εκείνον που τοποθετήθηκε στη Σελήνη το 1969 και ο πρώτος που θα τοποθετηθεί απευθείας επάνω στην επιφάνεια του πλανήτη Άρη, ενώ προσφέρει χιλιάδες φορές μεγαλύτερη ακρίβεια από τους σεισμογράφους των διαστημοσυσκευών Viking πίσω στο 1976.

Γερμανικής κατασκευής είναι το αυτόματο όργανο HP3 (Heat Flow and Physical Properties Package) το οποίο θα φτιάξει μια τρύπα βάθους έως και πέντε μέτρων με στόχο να γίνουν μετρήσεις εσωτερικής θερμότητας.

Αντίστοιχες μετρήσεις έχουν γίνει και στη Σελήνη από την αποστολή Απόλλων 17 όπου εκεί οι δύο αστροναύτες, Γιουτζίν Σέρναν και Τζακ Σμιτ, με χειροκίνητο τρυπάνι έσκαψαν σε βάθος τριών μέτρων.

Επιπλέον το InSight περιλαμβάνει όργανο με πομπό ακτίνων Χ το οποίο θα παρέχει ακριβείς μετρήσεις της περιστροφής του πλανήτη ώστε να κατανοηθεί καλύτερα ο πυρήνας του πλανήτη Άρη. Έτσι θα προσδιοριστεί σε ένα βαθμό το μέγεθος του πυρήνα, ενώ θα υπάρξει δυνατότητα προσδιορισμό του πλάτους της κλόνησης κατανοώντας τη διεύθυνση του άξονα περιστροφής, τη μετάπτωση αλλά και το πλάτος κλόνησης.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε το livestream που έκανα η NASA κατά τη διάρκεια προσεδάφισης του InSight στον πλανήτη Άρη.

Γ. Αρβανιτίδης

Technology editor, gadget freak, electronics engineer, hardware/software reviewer, web developer, amateur astronomer, physics & math lover, trekkie

Xmas 2018