Νεο-άστεγος
Μέχρι το 2010, οι άστεγοι στην Αθήνα ήταν άνθρωποι που είχαν πρόβλημα με τα ναρκωτικά, το αλκοόλ ή την ψυχική τους υγεία. Μετά την κρίση, αρχίσαμε να βγαίνουμε εμείς. Εγώ είμαι ο νεο-άστεγος, είμαι ένας άνθρωπος που έμενε δίπλα σου, στο διπλανό διαμέρισμα και λόγω της κρίσης, βρέθηκα στο δρόμο.
3 όνειρα, 1 ταξίδι
Το όνομά μου είναι Μιχάλης Σαμόλης και γεννήθηκα στην Καλλιθέα το 1957 σε μία οικογένεια μεσαίας τάξης. Ο πατέρας μου ήταν ιδιοκτήτης φορτηγού δημοσίας χρήσεως κι είχα έναν αδερφό δύο χρόνια μεγαλύτερο από μένα. Πήγα σχολείο και είχα δύο μεγάλες αγάπες μεγαλώνοντας: Τα φορτηγά, γιατί γεννήθηκα μέσα σε ένα φορτηγό και τα αεροπλάνα. Η μητέρα μου, είχε έναν αδερφό στη Νέα Υόρκη, ερχόταν εδώ κάθε καλοκαίρι, μας μιλούσε για τους ουρανοξύστες, το άγαλμα της ελευθερίας, να τη και η τρίτη αγάπη του Μιχάλη: Η Αμερική. Τελειώνοντας λοιπόν το λύκειο, δεν άκουσα κανένα “πρόσεχε” και πήγα στην Αμερική να σπουδάσω μηχανικός αεροπλάνων. Το Πανεπιστήμιό μου λεγόταν Ακαδημία της Αεροναυπηγικής. Πηγαίνοντας, τα βρίσκω δύσκολα. Δεν μπορούσα να παρακολουθήσω τα μαθήματα και το Πανεπιστήμιό μου με στέλνει στο Columbia για να μάθω τη γλώσσα και το αμερικάνικο σύστημα. Εκεί, μένω για έξι μήνες.
1974
Τότε, δεν υπήρχε ίντερνετ. Μάθαινα για άλλες θρησκείες, έθιμα, κουλτούρες από τους συμφοιτητές μου, οι οποίοι ήταν κυριολεκτικά από όλα τα μέρη της γης. Άνοιξε το μυαλό μου. Από τον πρώτο κιόλας χρόνο, στην Αμερική, έχω προτάσεις για δουλειά από όλες τις αεροπορικές εταιρείες εκεί. Δεν είπα το “ναι” γιατί εκείνη την εποχή, αν δεν πήγαινες φαντάρος, δεν μπορούσες να είσαι στην Ελλάδα ούτε για μία ώρα, όχι για διακοπές. Οπότε, γύρισα πίσω για να κάνω τη θητεία μου.
Η επιστροφή
Η πολεμική αεροπορία αναγνώρισε το πτυχίο μου κι εγώ, βρέθηκα στην Τανάγρα. Μόλις ξεμπέρδεψα με το στρατό, ο αδερφός μου είχε ήδη αναλάβει τη δουλειά του πατέρα μου. Τότε, ήρθε το μεγάλο δίλημμα: Να αγοράσω κι εγώ ένα φορτηγό και να συνεργαστώ με τον αδερφό μου; Ή να πάω να δουλέψω σε μία αεροπορική εταιρεία; Εκείνη την εποχή, το να έχεις τη δική σου δουλειά, είχε πολλές περισσότερες απολαβές από σήμερα, οπότε, διάλεξα τα χρήματα. Αγόρασα ένα φορτηγό και πλήρωσα ένα σημαντικό ποσό για να πάρω την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Και τα δύο, τα εξόφλησα μετά από δέκα χρόνια με πολύ κόπο.
2006
Το 2006, η ζωή μου αρχίζει να αλλάζει. Είναι γύρω στις 11 το πρωί όταν ο αδερφός μου, με παίρνει ένα τηλέφωνο λέγοντάς μου ότι δε νιώθει καλά. Είκοσι λεπτά αργότερα, φτάνω. Ανοίγω την πόρτα του οδηγού και τον βρίσκω με το κεφάλι πάνω στο τιμόνι. Καρδιακή προσβολή. Το σοκ για μένα, είναι τεράστιο.
Η ζωή
Θεώρησα ότι είναι θέμα ημερών να πεθάνω κι εγώ. Τόσο πολύ επηρεάστηκα. Σταμάτησα να δουλεύω κι άρχισα να πέφτω. Οι γονείς μου, δεν μπόρεσαν να με στηρίξουν αφού κι οι ίδιοι δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι έχασαν τον πρωτότοκο. Με αγαπούσαν πολύ και με σπούδασαν αλλά γι αυτούς, ο πρωτότοκος ήταν μάλλον κάτι σημαντικό. Πέθανε πρώτα ο πατέρας μου και λίγο μετά, ακολούθησε η μητέρα μου. Νόμιζα ότι η ζωή μου τελείωσε. Να το θυμάσαι: Η ζωή δεν τελειώνει ποτέ.
Γύρισα πίσω στη δουλειά. Ήμουν πολύ καλός στη δουλειά μου. Αρχίζω, να αισθάνομαι καλύτερα μέρα με τη μέρα.
2010
Το κράτος αποφασίζει να ανοίξει τα κλειστά επαγγέλματα. Οι υπολογισμοί μου ότι στα 60 θα βγω στη σύνταξη και θα πουλήσω την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, πέφτουν τελείως έξω -τώρα είμαι 67 και δεν έχω καν μέλλον για κάτι τέτοιο. Κάναμε δύο μήνες απεργία για αυτήν την άδεια. Επιστρατευτήκαμε. Σκύψαμε το κεφάλι και δεχθήκαμε και μία μείωση μισθού γιατί πλέον, το επάγγελμα έχει ανοίξει.
Η κρίση
Πολλοί πιστεύουν ότι η κρίση στην Ελλάδα, έφερε την ανεργία. Αυτό, δεν είναι αλήθεια. Η κρίση στην Ελλάδα, μαζί με την ανεργία έφερε και τους νεο-άστεγους σαν κι εμένα, έφερε εγκληματικότητα.
2012
Είναι 6 το πρωί. Κατεβαίνω να πάω στη δουλειά μου και συνειδητοποιώ ότι μου έχουν κλέψει το φορτηγό. Μπλε, γυαλιστερό. Σε 3 λεπτά, έρχεται το περιπολικό. Πιστεύω ότι θα το βρουν. Σκέφτομαι “άντε, να χάσω μία μέρα από τη δουλειά μου”. Έχουν περάσει 12 χρόνια. Όχι μόνο δε βρέθηκε τίποτα αλλά δεν με έχουν πάρει καν ένα τηλέφωνο να μου πουν τι έγινε. Δεν ήταν ασφαλισμένο για κλοπή. Ήταν πολλά τα χρήματα.
Τα λευκά μαλλιά
Αρχίζω αμέσως να ψάχνω για δουλειά. Λόγω της ηλικίας και των άσπρων μαλλιών που έχω από τη μητέρα μου, δε με δέχονταν πουθενά. Όπου με δεις σε φωτογραφία από τότε, φοράω το καπέλο μου για να τα κρύβω και να φαίνομαι μικρότερος. Έκανα κάποια μεροκάματα και με τα χρήματα που είχα στην τράπεζα, άντεξα έναν περίπου χρόνο.
2013
5 ενοίκια απλήρωτα μετά, ο ιδιοκτήτης του σπιτιού που έμενα μου ζήτησε να αφήσω το σπίτι. Όταν σου συμβαίνει κάτι τέτοιο, δε σκέφτεσαι καθαρά. Δε σκέφτηκα ούτε να βάλω τα έπιπλα που είχα σε πώληση. Αντί αυτού, άνοιξα την πόρτα του σπιτιού μου σε κάποιους ανθρώπους που δεν ήξερα και τους άφησα να τα πάρουν όλα. Χωρίς κανένα αντάλλαγμα.
Άστεγος
Είμαι και εγώ που μένω σε έναν ξενώνα. Άστεγος είναι κι αυτός που δεν έχει στο σπίτι του ούτε καφέ να πιει. Άστεγος είναι κι αυτός που χρωστάει ενοίκια και είναι με το ένα πόδι στο δρόμο. Εγώ προτιμώ το δρόμο παρά να ξαναβρεθώ σε αυτήν τη θέση. Αυτή είναι η χειρότερη μορφή αστεγίας.
6 - 42 - 2
Χώρεσα τη ζωή μου ολόκληρη σε 6 κούτες και τις άφησα στην αποθήκη ενός φίλου. 42 τραγικές μέρες στο δρόμο. Έχω διαγράψει εντελώς κάθε μνήμη από εκείνες τις ημέρες. Τα έβγαλα μόνο στην επιφάνεια όταν έγραψα το βιβλίο μου (σ.σ.: Αόρατοι Άνθρωποι). Το μόνο που θυμάμαι ήταν οι 2 απόπειρες αυτοκτονίας. Παραμόνευε και μία τρίτη, στην οποία σίγουρα θα τα κατάφερνα γιατί δεν ήξερα τίποτα από όλα αυτά που ξέρω σήμερα και δείχνω και στον κόσμο στις Αόρατες Διαδρομές (σ.σ.: έρχονται παρακάτω). Τώρα ξέρω τα πάντα, μέχρι και την τελευταία λακούβα.
Η βοήθεια
Μία κυρία με είδε στο δρόμο και με οδήγησε στην Κλίμακα. Με βοηθούν πολύ και μου βρίσκουν τον ΚΥΑΔΑ. Μπαίνοντας στο κέντρο, λύνω το πρόβλημα του φαγητού και του κρεβατιού. Έχω 1 ευρώ στην τσέπη μου και είμαι καπνιστής. Ο πατέρας μου μου έλεγε πάντα: “Δουλεύοντας, θα κάνεις λεφτά”. Από 16 χρονών είχα μάθει να έχω την τσέπη μου γεμάτη δουλεύοντας μαζί του τα Σαββατοκύριακα.
2014
Βρίσκω ένα φίλο που δουλεύει για τη Σχεδία. Η ζωή μου αλλάζει ολοκληρωτικά. Εκεί που νόμιζα ότι ήμουν μόνος, αρχίσω να γνωρίζω όλους αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους που αγοράζουν το περιοδικό. Το χειμώνα, μου φέρνουν σοκολάτες, τσάγια. Το καλοκαίρι, πορτοκαλάδες, νερά.
Το θέατρο
Μπαίνοντας στη Σχεδία, δεν εξασφάλισα μόνο τα χρήματα αλλά και την πρόσβαση στην τέχνη και τον αθλητισμό. Θα σε εντυπωσιάσω λίγο αλλά θέλω να ξέρεις ότι μέσω της θεατρικής ομάδας της Σχεδίας έχω κάνει μία τρελή καριέρα. Είμαι πλέον ηθοποιός του Εθνικού Θεάτρου, πήγα στο Φεστιβάλ Αθηνών, το Μέγαρο Μουσικής, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και έχω παίξει και μουσική στη Λυρική Σκηνή.
Η αποδοχή
Η Σχεδία, με βοήθησε να αποδεχτώ ότι είμαι άστεγος. Εδώ είμαστε 250 άνθρωποι. Παραπάνω από το 90% δε θέλει να το αποδεχτεί. Το κρύβει.
2015
Η Σχεδία με εκπαιδεύει για τις Αόρατες Διαδρομές. Εδώ, η ζωή μου αλλάζει ολοκληρωτικά. Από την πρώτη μου αόρατη διαδρομή κατάλαβα το σπουδαίο έργο που κάνουμε. Το να έχεις απέναντί σου ένα παιδί Λυκείου και να του λες για τις δυσκολίες της ζωής, για τα ναρκωτικά, πού βρίσκονται όλοι αυτοί οι Οργανισμοί που βοηθούν τους ανθρώπους.
Εθελοντισμός
Δεν ήμουν ποτέ φαν του εθελοντισμού, τώρα ούτε ξέρω σε πόσες Οργανώσεις είμαι εθελοντής. Πηγαίνω κάθε βράδυ, μοιράζω φαγητά, φάρμακα. Εδώ, βρήκα το νόημα της ζωής μου. Πολλοί άνθρωποι ζουν, πεθαίνουν και δεν ξέρουν γιατί ήρθαν εδώ.
Πίσω στο σπίτι
Θα μου άρεσε να επιστρέψω σε ένα σπίτι γιατί μου λείπει η ιδιωτικότητα. Αλλά πιστεύω ότι δε θα ήταν κομψό να έχω ένα διαμέρισμα και να μιλάω για τους αστέγους στον κόσμο. Θεωρώ ότι εδώ που είμαι, μπορώ να προσφέρω πολύ περισσότερα από το να μπω σε ένα σπίτι.
95%
Είμαστε άνω των 65. Οι δυνάμεις, έχουν μειωθεί. Αν μπορούσα να πω κάτι στους ανθρώπους είναι ότι ο οργανισμός μας είναι φτιαγμένος για να αντέχει τα πάντα. Το κυριότερο όμως όλων είναι ότι μπορεί και ένας άστεγος, να είναι ευτυχισμένος. Η ευτυχία, είναι στα μικρά πράγματα, τη ζωή σας, να τη ζήσετε τώρα. Τώρα, μόλις κλείσεις το μαγνητοφωνάκι πήγαινε και κάνε ακριβώς αυτό που θες. Δέκα χρόνια μετά, νιώθω ευτυχισμένος με αυτά τα λίγα που έχω.
Όλη μου η περιουσία ήταν 250 ευρώ που μου τα έκλεψαν χθες και μια βαλίτσα ρούχα. Μου αρκούν.
Ένα ταξίδι από γιορτή σε γιορτή
Το χειμώνα θα με βρείτε στο Εθνικό Θέατρο και το χειμώνα στο Φεστιβάλ Αθηνών να πουλάω το περιοδικό. Τώρα, φεύγω για το Μιλάνο όπου και είμαι ομιλητής σε ένα συνέδριο. Πηγαίνω συχνά στο εξωτερικό. Μιλάμε δέκα άστεγοι από όλη την Ευρώπη. Από την Ελλάδα, επέλεξαν να πηγαίνει η αφεντιά μου. Έχω πάει Βερολίνο, Μάντσεστερ, Βρυξέλλες, έχω πάει παντού.